EHUko Landareen Biologia eta Ekologia saileko doktoratu ondoko ikertzailea da Estibalitz Txurruka. EHUko ibaien ekologiaren laborategian kolaboratu zuen eta gero, Bartzelonan, Ozeanografian eta Itsas Ingurumenaren Kudeaketa Masterra egin zuen. Master amaierako lana Bartzelonako Instituto de Ciencias del Mar-en egin zuen. Itsas ekologia da, egun bere ikerketa lerroa, eta bere doktorego […]
EHU
Euskal Herriko Unibertsitatea
Erlantz Lizundia irakasle agregatua da Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Bilboko Ingeniaritza Eskolan. Material Aurreratuen Ingeniaritzan doktoratu zen 2011n UPV/EHUn. Erlantz British Columbiako (Kanada) eta ETH Zuricheko (Suitza) unibertsitateetan egon zen 2016an eta 2018an, hurrenez hurren, ikertzaile bisitari gisa. Material berriztagarrietan eta biodegradagarrietan (zelulosa, kitina edo lignina) oinarritutako material eta teknologia […]
Ekosistemen eraldaketa antropogenikoaren arazo zabalaren barruan kokatzen da azken urteotan. Mendeetan zehar, jatorrizko basoak larreek ordezkatu dituzte eta, azkenaldion, urbanizatutako guneek eta landaketa exotikoek, biodibertsitatearen murrizketa nabarmena eraginez. Egurra azkar lortzeko Euskal Herrian zabaldutako pinu eta eukalipto landaketek eragin handia izan dute faunan eta gainerako landaredian, aniztasuna murriztuz. Jatorrizko basoarekin […]
Gaurkoan Josu Larrinagak adimen artifizialaren gaia ekarri digu. Konputazio ahalmen handia eskatzen dute AEBetan sortutako adimen artifizialeko modeloek ChatGPT eta enparauek, baita datacenter edo datuen gordeleku erraldoiak ere, eta bi prozesuek, arrazoibideak zein datuak gordetzeak, energia asko kontsumitzen dute. Sortu dira Txinan beste eredu batzuk, efizienteagoak-edo, askoz kilowatt gutxiago kontsumitzen […]
Hiriko osasunari buruzko erakusketa ibiltari bat garatzen ari da, zientzia-dibulgazioan espezializatutako ilustratzaile batekin lankidetzan. Errealitate areagotuaren bidez, proiektuak herritarrak kontzientziatu nahi ditu hiri-inguruneek —hala nola kutsadura atmosferikoak, zaratak edo berdeguneek— gure osasunean duten eraginaz, formatu erakargarriak eta euskara erabiliz, bereziki gazteei zuzenduta. Ainhoa Bereziartua Aranzabal (Errezil, 28 urte) Euskal Herriko […]
Hizkuntzak mundua irudikatzeko kodeak dira, bakoitza bere kulturarekin eta, ondorioz, bere irudikapenekin eta ideia loturekin. Euskarak ere, ingelesak bezala, gramatika aldetik printzipioz neutroa bada ere, genero aldetik alborapena ote duen ikertzen ari da Laura Vela-Plo. Abiapuntua hori da, hain zuzen ere, gizarte androzentrikoan bizi bagara, ikertzea noraino ideia horiek islatzen […]
Gabriel Arestik euskal literaturan eta pentsamenduan arrasto sakona utzi zuen, eta bere ekarpen literarioek bide aberats, original eta emankorrak zabaldu zituzten. Euskalduntasuna ulertzeko ikuspegi berriak eskaini zituen, eta bide-urratzaile gisa, erreferente zalantzarik gabea da euskal literatura modernoaren oinarrian. Gaur abiatu da ufdako ikastaroa Bilbon. Arestiren heriotzaren 50. urteurrenak esanahi berezia […]
Geologiaz, arroka motez eta arroka sedimentarioek ematen diguten informazioez jardun dugu Xabier Murelaga geologo eta paleontologoarekin. Bere ikerlari sena irudimenak noraino bultzatu zuen kontatu digu eta irudimenaren garrantziaz jardun dugu, izan ere, paleontologoek antzinako egoerak irudikatu behar dituzte, detektibeak balira bezala. Baina irudimena bakarrik ez da nahikoa iragana nolakoa izan […]
Molekula kiralak bitxiak dira: euren irudi ispilua ez da bera. Argi berezi bat, polarizatu zirkularra, modu ezberdinean xurgatu eta igor dezakete. Fenomeno honi luminiszentzia polarizatu zirkularra (ZPL) deitzen zaio. Etorkizuneko teknologietarako oso baliagarriak izan daitezke, hala nola 3D pantailak eta sentsoreak. Zientzialariak molekula kiral berriak ikertzen ari dira propietate hobeekin, […]
Lurra oso zaharra da, 4.500 milioi urte baino gehiago ditu. Azken mila milioiak soilik kontuan hartzen baditugu ere, bere klimak aldaketa asko izan ditu denbora luze honetan. Paleoklimatologia historian zehar Lurrak izan dituen ezaugarri klimatikoak eta haien aldaketak aztertzeaz arduratzen den zientzia da. Arroka sedimentarioen analisiak iraganeko klima eta klima-aldaketak ikertzen […]