Ekosistemen eraldaketa antropogenikoaren arazo zabalaren barruan kokatzen da azken urteotan. Mendeetan zehar, jatorrizko basoak larreek ordezkatu dituzte eta, azkenaldion, urbanizatutako guneek eta landaketa exotikoek, biodibertsitatearen murrizketa nabarmena eraginez. Egurra azkar lortzeko Euskal Herrian zabaldutako pinu eta eukalipto landaketek eragin handia izan dute faunan eta gainerako landaredian, aniztasuna murriztuz. Jatorrizko basoarekin […]
zientzia
Hiriko osasunari buruzko erakusketa ibiltari bat garatzen ari da, zientzia-dibulgazioan espezializatutako ilustratzaile batekin lankidetzan. Errealitate areagotuaren bidez, proiektuak herritarrak kontzientziatu nahi ditu hiri-inguruneek —hala nola kutsadura atmosferikoak, zaratak edo berdeguneek— gure osasunean duten eraginaz, formatu erakargarriak eta euskara erabiliz, bereziki gazteei zuzenduta. Ainhoa Bereziartua Aranzabal (Errezil, 28 urte) Euskal Herriko […]
“Elhuyar Zientzia” hedabide digitala abian da. Zientzia eta teknologia gaiak euskaraz eskainiko ditu hedabideak. Garazi Andonegi Elhuyarreko Zientzia Unitateko koordinatzailearekin hitz egin dugu eta berek eman dizkigu nondik norako gehiago. Zientziaren eta gizartearen arteko zubi-lana egin nahi dute hedabide honekin. Gaineratu du, nahiz eta hedabide digitala sortu, hiru hilabetean behin […]
Maiatzaren 28tik 31ra bitartean ospatuko da aurten Elhuyar Zientzia Azoka Bilboko Areatzan. 12 eta 18 urte bitarteko gazteei zuzendutako ekimen honetan, Euskal Herriko 60 ikastetxetako 640 gaztek baino gehiagok aurkeztuko dituzte ikasturtean zehar landutako 160 STEAM proiektu baino gehiago: zientzia, teknologia, ingeniaritza, artea eta matematika uztartzen dituzten lanak. Azokaren helburua […]
Geologiaz, arroka motez eta arroka sedimentarioek ematen diguten informazioez jardun dugu Xabier Murelaga geologo eta paleontologoarekin. Bere ikerlari sena irudimenak noraino bultzatu zuen kontatu digu eta irudimenaren garrantziaz jardun dugu, izan ere, paleontologoek antzinako egoerak irudikatu behar dituzte, detektibeak balira bezala. Baina irudimena bakarrik ez da nahikoa iragana nolakoa izan […]
Molekula kiralak bitxiak dira: euren irudi ispilua ez da bera. Argi berezi bat, polarizatu zirkularra, modu ezberdinean xurgatu eta igor dezakete. Fenomeno honi luminiszentzia polarizatu zirkularra (ZPL) deitzen zaio. Etorkizuneko teknologietarako oso baliagarriak izan daitezke, hala nola 3D pantailak eta sentsoreak. Zientzialariak molekula kiral berriak ikertzen ari dira propietate hobeekin, […]
Lurra oso zaharra da, 4.500 milioi urte baino gehiago ditu. Azken mila milioiak soilik kontuan hartzen baditugu ere, bere klimak aldaketa asko izan ditu denbora luze honetan. Paleoklimatologia historian zehar Lurrak izan dituen ezaugarri klimatikoak eta haien aldaketak aztertzeaz arduratzen den zientzia da. Arroka sedimentarioen analisiak iraganeko klima eta klima-aldaketak ikertzen […]
Endometriosia emakumezko askok paiatzen duten gaitz ginekologikoa da. Emakumezkoei soilik eragiten die, izan ere, gaixotasun honetan uteroa inguratzen duen ehuna, endometrioa, uterotik kanpo agertzen da. Endometriosia zerk eragiten duen ez dago oraindik argi, hipotesiak besterik ez daude. Ondorio nagusiak, baina, antzutasuna eta mina dira. Endometriosiak eragindako mina arintzeko fisioterapiaren eragina […]
Eman diote hasiera Emakumeak Zientzian egitasmoaren 9. edizioari. Tailerrak, emanaldiak, jolasak eta hitzaldiak daude ekimenaren baitan. Adibidez, otsailaren 13an, Zabalguneko eraikinean “Emakume zientzialariak atzo eta gaur” hitzaldia egongo da. Lau zientzialari izango dira bertan: Maria Navarro Gastiasoro, Alejandra Ruiz, Estefania Abad eta Maibelin Rosales. Bakoitzak iraganeko zientzilari bat omenduko du. […]
‘Hazia erein’ leloa aukeratu du Emakumeak Zientzian egitasmoak aurtengo ediziorako. Mezu horrekin adierazi nahi dute, zientzian berdintasuna lortzeko bidean, ekintza txikienek ere aldaketa handiak ekar ditzakeela. Bilbon, Gasteizen eta Donostian izango dira ekintzak. Edurne Gaston Estanga Elhuyarreko kidea eta Emakumeak Zientzian ekimenaren koordinazio-taldeko kidea izan dugu gurekin. 35 euskal erakundek […]