Merkurio eta Lurraren artean kokaturik dagoela, Artizarra gurearen planeta haurridea dela esan izan dute zientzialariek, zenbait ezaugarritan antzekotasun nabariak dituztelako, nahiz eta beste askotan zeharo ezberdinak diren. Adibidez, berotegi efektu handi eta luze baten ondorioz, bertako atmosfera jasanezina bilakatu da, benetako infernua, nolabait esan. Gaurko irratsaioan, Artizarra hobeto ezagutze aldera, […]
zientzia
Zientziarekiko interesa pizteko komunikazioa ezinbesteko tresna da eta lan horretan bidelagunak aurkitzea eta askotariko esparruak uztartzea beharrezkoa. Uztarketa horren fruitua da irailaren 24an, Bilboko Bizkaia Aretoan izango den ekitaldia: “Jakinduriek mundue erreko dau 2016” #bertsozientzia emanaldia. Kike Amonarrizek gidatuko duen “Jakinduriek mundue erreko dau 2016” saioan, hiru bertsolari eta lau […]
Zientziak azken aspaldion egin dituen aurrerapen eta aurkikuntza erabakigarrienak eta eztabaidagarrienak zeintzuk izan diren jakiteko inkesta bat egingo balitz zientzialarien artean, CRISPR akronimoaz ezagutzen den teknika goiko postuetan egongo litzateke, seguru asko. Teknika honen bidez, geneak lehen baino askoz errazago eralda daitezke, nahi den ondorioa lortzeko. Teknika merkea denez, han-hemengo […]
Bost urteko bidaiaren ostean atzo iritsi zen Juno zunda Jupiterren orbitara, eta orbitan sartzeko maniobra guztiak arrakastaz bete ditu. Hala, “gas-erraldoitik inoizko gertuen” dagoen zunda bihurtu da Juno. Hain zuzen, Jupiterren goi- hodeietatik 5.000 km-ra baino ez dago, eta hor jarraituko du 20 hilabetez, Jupiterren inguruan orbitatzen, planeta ezagutzeko asmoarekin. […]
Susmoa zuten zientzialariek, susmo ona, izan bazirela. Urteak eta urteak eman dituzte susmo hori egiaztatu nahian eta azkenean baieztapena etorri zaie: Albert Einsteinek orain dela ehun urte iragarritako grabitazio uhinak atzeman dituzte. Zehazki esatearren, 2015eko irailaren 14an aurkitu zituzten LIGO proiektuko bi detektatzaileek. Berebiziko garrantzia duen aurkikuntza da, zientzialarien esanetan, […]
UNESCO erakundeak Lurreko ekosistema mota guztiak sailkatuak eta katalogatuak ditu. Gainera, mota bakoitzeko eremu garrantzitsuenak biosfera erreserba izendatu ditu, Lurrean nagusi den bioaniztasuna babestu nahian. Miren Onaindia katedradunak, erreserba horien definizioa emateaz gain, UNESCOk haiek hautatzerakoan jarraitzen dituen irizpideak zehaztuko dizkigu irratsaio honetan eta, etxera etorrita, Urdaibai erreserbaz jardungo du […]
Minbizia gaixotasun hedatuenetariko bat da herrialde garatuetan. Denboraren poderioz, gure gorputzeko zelulak zahartuz joaten dira eta, halako batean, akatsen batengatik edo zahartu direlako, gaixotasunak ager daitezke. Beraz, minbizia, nolabait esan, norberaren zelulak gaiztotzea da. Gaurkoan Iker Badiola ikertzailearekin hitz egin nahi dugu, minbizia eta beronen metastasia zehazki zer diren adieraz […]
Pint of science ekimena 2012an sortu zen Ingalaterran. Zientzia eta zientzialarien ikerketak gizarteari heltzeko beste modu bat da. Atzo izan zen lehen ekitaldia Bilbon. Jone Uria matematikaria eta Eneko Axpe fisikaria aritu ziren. Fraktalak zer diren azaldu zuten. Fraktalak forma geometriko eder eta berezienetako batzuk dira; berdinak dirudite eskala desberdinetan […]
Britainiarrek smog esaten diote, euskaldunok ke lainoa, eta bilbotar txireneek txapela. Baina, izena gorabehera, gauza bera da hizkuntza eta toki guztietan: gehiegizko industria eta zirkulazioaren ondorioz, hiri batean kalitate kaskarreko airea arnastea. Euskal Herri barruan Bilboaldea da, zalantzarik gabe, airearen kutsadura arazo larrienak dituena, bertan milioi bat biztanle inguru bizi […]
Urte sasoi batzuetan —urte berriarekin batera edo laster uda datorrela eta—, ohikoa izaten da nork bere buruari hobeto egoteko eta sentitzeko proposamenak egitea. Zerrenda horretan argaltzearena maizenik agertzen direnetako bat da, noski. Jon Irazusta fisiologoarekin izan dugun elkarrizketa honetan ariketa fisikoak gure osasunean daukan eragin zuzena aztertuko dugu eta, horrezaz […]