1587 urtean elizak ikerketa bat egin zuen Nafarroan jakiteko non behar ziren apez euskaldunak eta non ez. Horren arabera euskararen mapa egin daiteke eta bertan ikusi Tafallaraino hitz egiten zela. Hurrengo hiru mendeetan ez zen mugitu hizkuntza muga hori. https://bilbohiria.com/docs2/2016/euskarajendea/euskarajendea-Romanzados_eta_bascongados.mp3 Deskargatu hemen.
xamar
Napoleon Bonapartek Joseph-Dominique Garat lapurtarrari eskatu zion txosten bat Euskal Herriari buruz, jakin nahi zuelako nola antolatu bere inperioaren barnean. Garatek prestatu zuen egitasmoan zazpi probintziak batzea proposatu zion, baina Napoleonek ez zuen Fenizia Berriaren egitasmoa haintzat hartu. https://bilbohiria.com/docs2/2016/euskarajendea/euskarajendea-Fenizia_Berria.mp3 Deskargatu hemen.
Euskararen erabilera eremu geografikoa egun baino zabalagoa izan zela badakigu, agiri zaharretan horren frogak ageri baitira usu. Bereziki Nafar Erresumaren agiritegietan, testigantza ugari daude, euskaldunak izanik gaztelania ez zekiten lekukoen aipamenak. Itzultzaile bidez egiten ziren deklarazioetan, hala agertzen da maiz. Esaterako, XVII. mendeko Ilunberriko auzi baten inguruan, mediku batek kontatzen […]
Antzerkia arterik zaharrenetakoa dugu, erdi aroko herri antzerkiak beste atal baterako gordeta, gaurkoan egile ezagunak dituzten antzezlanei erreparatu diegu. XVII. menderaino egin dugu atzera, egile aitortuak dituzten oholtza gaineko lehendabiziko lanak ezagutzeko. Horiek Pedro Ignazio Barrutia aramaioarraren Gabonetako ikuskizuna, sarean osorik irakur dezakeguna, eta Frantzisko Xabier Munibe azkoitiarraren El borracho […]
San Tomas azokatik zuzenean aritu gara, hainbat gonbidatu izan ditugu. Hona hemen neguko lehen egunean Bilboko Areatzatik zuzenean jaso ditugun hitzak. Labore, Bilboko ekoizle eta kontsumitzaileen sarea sortu nahi duen proiektua da. Bilbo bezalako hiri handian elikadurak eta kontsumoak kezkatuta elkartu dira hainbat lagun. Elikadura burujabetzan urrats praktikoak eman nahian […]
Juan Carlos Etxegoien Xamar lagunak, Erroa eta Pamiela argitaletxeek elkarlanean argitaratutako Etxea liburua aurkeztu du Durangoko Azokan, Pamielako Joxe Angel Irigaray eta Erroako Xabier Monasterio editoreek lagunduta. Argazkiz ondo horniturik eta informazio askorekin “konturatzen zara nolakoa zen euskal gizartea garai batean”. Baina etxea baserrira mugatzen ez den bezala, herri arkitekturako […]
Gure hizkuntzaren kalitateaz kezkatzen denik beti egon izan da, bai eta iraganeko aro historikoetan ere. Hemen adibide batzuk ikusiko ditugu. Garbizaletasunaren eta bilakaeraren arteko lehia ala garbizalekeria eta utzikeriaren arteko lehia ote da? Zein da bidea? Non dago oreka? Diglosia egoeran dauden hizkuntzek bilakatu behar dute, noski, baina diglosia egoeran, […]
Bizkai aldea erromatarren ondoren euskaldundu zelako teoria sortu bezain azkar deuseztatu zuten adituek, Koldo Mitxelenak berak aztertu eta errefusatu zuen. Hala ere oraindik badira tematzen direnak mantendu nahian. Mendebaldeko toponimian izen zelta batzuk egotea, eta euskara hilarrietan ez egotea dira teoria honen defendatzaileek argudiatzen dutena. Horren arabera, 80 urtean euskaldunek […]
1757 urtean Le Dauphin itsasontzia Baionatik atera zen Kanadarako bidean baina ez zen sekulan iritsi, ingelesek bidean bahitu zutelako. Itsasontziak zeraman posta Londreseko artxibategian gorde zuten eta XXI. mendean aurkitu du euskal ikerlari batek, 2001an, beste lan bat egiten ari zela. Gutun multzo horrek erakutsi du 50 familiek gutunak euskaraz […]
Zuberoako idazle eta politikaria izan zen Agosti Xahoren lana ezagutzea merezi du. Atarratzen sortua, aparteko pertsonaia, aintzindari izan zen alor askotan Xaho XIX. mendean. Haren pentsamoldea, ezkerreko euskal nazionalismo baten lehen aurrekaritzat hartzen da. Erromantiko sutsua zen. Euskaldunen jatorriaren eta historiaren inguruko hainbat kontakizunen asmatzaile izan zen, hala nola Aitorren […]