Gaurko saioan Miren Basaras biologoak birusak zer diren hobeto jakiten lagunduko digu. Birusen definizioa emandakoan, gizakiongan duten kaltegarritasunaz hitz egingo digu, baina baita haien kalteei aurre egiteko erabiltzen diren teknika nagusiez ere, tartean txertaketa dela, noski. Azken minutuetan izen berezia duten eta guretzat, izenez behintzat, ezagunak diren bi birusen gainean […]
Zientzialari
Zientziaren dibulgaziorako irrati saioa, Bilbo Hiriak eta Euskal Herriko Unibertsitateak lankidetzan egina.
Gero eta esparru gehiagotan erabiltzen da smart terminoa: adibidez, smart materials, smart cards eta, gero eta indartsuago, smart cities, hau da, hiri adimentsuak. Baina, askotan gertatzen den bezala, hitzak labainkorrak izan daitezke eta ziur asko ez dago hain argi zer esan nahi duen hiri adimentsu delako izen horrek. Horregatik gaude gaur Josu Jugorekin. (Argazkia: Jabi Zabala). […]
Hipozentroa eta epizentroa, magnitudea eta intentsitatea, Mercalliren eta Richterren eskalak, lurrikarak eta tsunamiak edo itsasikarak. Bistan denez, hitz horietako asko hedabideetatik ikasi ditugu, lau haizetara zabaltzen dituztelako nonbait lurrikara batek gogor jotzen duen aldiro. Gaurko saioan Arturo Apraiz zientzialariak hiztegi berezi horren esanahia eta zergatia hobeto ulertzen lagunduko digu, eta […]
Azken aspaldi honetan asko hitz egiten da transgenikoei buruz. Hedabideek txitean-pitean erabiltzen duten kontzeptua da, eta halako aipamenei, gehienetan, ez zaie eztabaida eta polemikarik falta izaten. Batzuen ustez, transgenikoek sekulako iraultza ekarriko omen dute; beste askoren ustez, ordea, kalte konponezinak ekarriko omen dituzte. Baina ba al dakigu zehatz eta zuzen […]
Interneteko bilatzaile bat erabiltzen dugunean, eguraldiaren iragarpena ikusten dugunean edo Google Mapsen ibilibiderik egokiena bilatzen dugunean, algoritmoak erabiltzen ari gara, oharkabean bada ere. Informazio batetik emaitza jakin batzuk ateratzeko jarraibide multzoa dira algoritmoak, eta eguneroko bizimoduan gero eta aplikazio gehiagotan erabiltzen ditugu, gehienetan horretaz jakitun egon ez arren. (Argazkia: Jamle). […]
Zeliako hitza entzuten dugularik, denoi datorkigu burura glutena duen jakirik hartu ezin duen norbaiten irudia. Izan ere, gaixotasun hau uste den baino hedatuagoa baitago gure artean. Seguru asko, ez genuke gaixotasun larrien multzoan sailkatuko, baina argi dago erabat baldintzatzen duela gaixoaren bizi kalitatea. Gaurko irratsaioan, Ainara Castellanosen laguntzaz, zeliakia zer […]
LED argiak izenaz ezagutzen ditugu eta geroz eta erabilera handiagoa dute eguneroko bizimoduan, askotan haien presentziaz ohartzen ez bagara ere. LED izena ingelesezko akronimoa da: Light-Emitting Diode. Batzuetan diodo argi igorlea esaten zaio eta argitasuna sortzen duen osagai erdieroalea da. Aspaldi samarreko aurkikuntza da, egia esan. Duela 50 bat urte, […]
Gizakiaren ametsa txorien antzera hegan egitea izan da mundua mundu denetik ia-ia. Eta, lortu ere, lortu duela esan liteke, horretarako hainbat denbora eta bitartekari behar izan baditu ere. Lebitazioa “hegan egiteko” modu horietako bat da, nolabait esan, ezjakinaren begiek maiz egitate magikotzat jotzen dutena. Baina lebitazioa fenomeno fisikoa dugu, bere […]
Merkurio eta Lurraren artean kokaturik dagoela, Artizarra gurearen planeta haurridea dela esan izan dute zientzialariek, zenbait ezaugarritan antzekotasun nabariak dituztelako, nahiz eta beste askotan zeharo ezberdinak diren. Adibidez, berotegi efektu handi eta luze baten ondorioz, bertako atmosfera jasanezina bilakatu da, benetako infernua, nolabait esan. Gaurko irratsaioan, Artizarra hobeto ezagutze aldera, […]
Zientziak azken aspaldion egin dituen aurrerapen eta aurkikuntza erabakigarrienak eta eztabaidagarrienak zeintzuk izan diren jakiteko inkesta bat egingo balitz zientzialarien artean, CRISPR akronimoaz ezagutzen den teknika goiko postuetan egongo litzateke, seguru asko. Teknika honen bidez, geneak lehen baino askoz errazago eralda daitezke, nahi den ondorioa lortzeko. Teknika merkea denez, han-hemengo […]