Interneteko bilatzaile bat erabiltzen dugunean, eguraldiaren iragarpena ikusten dugunean edo Google Mapsen ibilibiderik egokiena bilatzen dugunean, algoritmoak erabiltzen ari gara, oharkabean bada ere. Informazio batetik emaitza jakin batzuk ateratzeko jarraibide multzoa dira algoritmoak, eta eguneroko bizimoduan gero eta aplikazio gehiagotan erabiltzen ditugu, gehienetan horretaz jakitun egon ez arren. (Argazkia: Jamle). […]
Zientzialari
Zientziaren dibulgaziorako irrati saioa, Bilbo Hiriak eta Euskal Herriko Unibertsitateak lankidetzan egina.
Zeliako hitza entzuten dugularik, denoi datorkigu burura glutena duen jakirik hartu ezin duen norbaiten irudia. Izan ere, gaixotasun hau uste den baino hedatuagoa baitago gure artean. Seguru asko, ez genuke gaixotasun larrien multzoan sailkatuko, baina argi dago erabat baldintzatzen duela gaixoaren bizi kalitatea. Gaurko irratsaioan, Ainara Castellanosen laguntzaz, zeliakia zer […]
LED argiak izenaz ezagutzen ditugu eta geroz eta erabilera handiagoa dute eguneroko bizimoduan, askotan haien presentziaz ohartzen ez bagara ere. LED izena ingelesezko akronimoa da: Light-Emitting Diode. Batzuetan diodo argi igorlea esaten zaio eta argitasuna sortzen duen osagai erdieroalea da. Aspaldi samarreko aurkikuntza da, egia esan. Duela 50 bat urte, […]
Gizakiaren ametsa txorien antzera hegan egitea izan da mundua mundu denetik ia-ia. Eta, lortu ere, lortu duela esan liteke, horretarako hainbat denbora eta bitartekari behar izan baditu ere. Lebitazioa “hegan egiteko” modu horietako bat da, nolabait esan, ezjakinaren begiek maiz egitate magikotzat jotzen dutena. Baina lebitazioa fenomeno fisikoa dugu, bere […]
Merkurio eta Lurraren artean kokaturik dagoela, Artizarra gurearen planeta haurridea dela esan izan dute zientzialariek, zenbait ezaugarritan antzekotasun nabariak dituztelako, nahiz eta beste askotan zeharo ezberdinak diren. Adibidez, berotegi efektu handi eta luze baten ondorioz, bertako atmosfera jasanezina bilakatu da, benetako infernua, nolabait esan. Gaurko irratsaioan, Artizarra hobeto ezagutze aldera, […]
Zientziak azken aspaldion egin dituen aurrerapen eta aurkikuntza erabakigarrienak eta eztabaidagarrienak zeintzuk izan diren jakiteko inkesta bat egingo balitz zientzialarien artean, CRISPR akronimoaz ezagutzen den teknika goiko postuetan egongo litzateke, seguru asko. Teknika honen bidez, geneak lehen baino askoz errazago eralda daitezke, nahi den ondorioa lortzeko. Teknika merkea denez, han-hemengo […]
Susmoa zuten zientzialariek, susmo ona, izan bazirela. Urteak eta urteak eman dituzte susmo hori egiaztatu nahian eta azkenean baieztapena etorri zaie: Albert Einsteinek orain dela ehun urte iragarritako grabitazio uhinak atzeman dituzte. Zehazki esatearren, 2015eko irailaren 14an aurkitu zituzten LIGO proiektuko bi detektatzaileek. Berebiziko garrantzia duen aurkikuntza da, zientzialarien esanetan, […]
UNESCO erakundeak Lurreko ekosistema mota guztiak sailkatuak eta katalogatuak ditu. Gainera, mota bakoitzeko eremu garrantzitsuenak biosfera erreserba izendatu ditu, Lurrean nagusi den bioaniztasuna babestu nahian. Miren Onaindia katedradunak, erreserba horien definizioa emateaz gain, UNESCOk haiek hautatzerakoan jarraitzen dituen irizpideak zehaztuko dizkigu irratsaio honetan eta, etxera etorrita, Urdaibai erreserbaz jardungo du […]
Minbizia gaixotasun hedatuenetariko bat da herrialde garatuetan. Denboraren poderioz, gure gorputzeko zelulak zahartuz joaten dira eta, halako batean, akatsen batengatik edo zahartu direlako, gaixotasunak ager daitezke. Beraz, minbizia, nolabait esan, norberaren zelulak gaiztotzea da. Gaurkoan Iker Badiola ikertzailearekin hitz egin nahi dugu, minbizia eta beronen metastasia zehazki zer diren adieraz […]
Gero eta gehiago dira, Mendebalde honetan darabilgun garapen ereduaz gogoeta eta kritika eginik, beste eredu jasangarriago bat beharko genukeela dioten adituak. Haien iritzian, berez kontraesan handia lirudikeen arren, guztiz posible litzateke naturagandik jaso ditugun onurak eta baliabideak mantentzea eta, aldi berean, gizarteari eboluziorako eta garapenerako aterik ez ixtea. Horretaz gehiago […]