Kepa Altonagaren Darwin geurean liburuaren lehen atalak Charles Darwin, Galapago uharteak eta euskaldun bat lotzen ditu nolabait. Aspaldiko euskaldun hori Leon Uthurburu dugu, Darwinek bezala, Galapago uharteekin zerikusi handia izan zuena, Barkoxeko semea artxipelago horretako uharte txiki baten jabe izatera iritsi baitzen. Herriko semeak deritzan pastoralean haren bizitzaz agertzen diren […]
Zientzialari
Zientziaren dibulgaziorako irrati saioa, Bilbo Hiriak eta Euskal Herriko Unibertsitateak lankidetzan egina.
Arturo Elosegik ikerlan ugari egin ditu ibaiei buruz eta Euskal Herrian gutxik bezala daki zein egoeratan dagoen gure inguruneko ura eta, oro har, mundu zabaleko ura. Bere laguntzaz, herrialde aberats eta txiroetako uraren egoera aztertuko dugu, eta Euskal Herrian uraren gaia zertan den azalduko digu, bidenabar. Ura kaltetzen duten kutsatzaile […]
Kepa Altonaga biologian doktorea eta zoologian aditua dugu. Baina dibulgatzaile porrokatua ere badugu bera. Darwin geurean izeneko liburuan, esaterako, eboluzioaren teoriaren nondik norakoak azaldu zituen ezin argiago. Hain zuzen ere, liburu horretaz baliaturik, gaurko elkarrizketan Charles Darwinek hautespen naturalaren bidezko eboluzioaz emandako funtsezko gakoak jarri dizkigu agerian, teoriaren bost egitateak […]
Saio honetan animaliak hartu ditugu hizpide eta, haiei buruz mintzatu garen beste zenbaitetan bezala, Juan Ignacio Pérez Iglesias irakaslearen laguntza izan dugu. Oraingoan hotzak eta beroak animaliengan zenbaterainoko eragina duten kontatzera etorri zaigu. Lehen-lehenik, beroa trukatzeko dauden moduez jardun du (eroapena, konbekzioa, erradiazioa eta lurrunketa), eta, horren ostean, homeotermia zer […]
Euskaldunon jatorria misterioa da oraindik eta, horretaz baliaturik, edonork edozer esan eta idatzi ohi du. Zientzialari adituak urduri eta artega jartzen dira halako artikuluren bat argitaratzen den bakoitzean. Horregatik, gaurkoan Koldo Garcia Etxebarria ikertzailea gonbidatu dugu Bilbo Hiria irratira, gaiaz zientifikoki dakiguna azal diezagun. Oro har, genetikaren baliabideak komentatu ditu […]
Gaurko saioan Gotzone Barandika dugu Bilbo Hiria irratiaren estudioan, Rosalind Franklin zientzialariari buruz hitz egiteko. Hurrengo minutuetan haren bizitzaren gorabeherak aztertuko ditugu lehenik. Gero, berak DNAren egituraz eginiko aurkikuntza zertan datzan komentatuko dugu, DNA bera azaltzeaz batera; eta hortik abiaturik, aurkikuntza hori dela medio, beste ikertzaile batzuek egin zioten azpijokoa […]
Gehienetan ohartzen ez bagara ere, eguneroko bizimoduan edozer egiten dugularik ere, matematikarekin egiten dugu topo. Horren adibide gisa, Javier Duoandikoetxea matematikariak egunean-egunean erabiltzen ditugun zenbait zenbaki kode nola dauden osatuak eta nola kudeatzen diren azaldu digu berak ohi duen argitasunaz. Saioan zehar hegazkin txartelak, identifikazio fiskalaren kodea eta salgaien barra […]
EHUn Kultura Zientifikoko katedraren ardura zuzena izanik, Juan Ignacio Pérez Iglesiasek badaki, jakin ere, zientziaren dibulgazioak duen garrantziaren berri eta maiz etortzen zaigu ZIENTZIALARI irratsaiora, honetaz eta hartaz aritzera, maizenik biologiaz eta zoologiaz jarduten badu ere. Gaurkoan, konparazio baterako, animalien tamaina hartu du hizpide. Bi gramoko masa duen erle kolibritik […]
Arturo Elosegi Irurtia izan dugu gonbidatu gaurko saioan. Bera biologian doktorea da, ekologiako katedraduna eta EHUko landareen biologia eta ekologia saileko ikertzailea eta irakaslea, Ingurumenari lotutako dibulgazio saio ugari egin ditu eta, batez ere, ibaien egoerari erreparatu dio hainbat azterlanetan. Zientzialaria izateko motibazioez jardun dugu berarekin, zientziak duen magia, erakarmena… […]
Biologo baten bisita izan dugu gaurko Zientzialari irratsaioan. Koldo Garcia Etxebarria etorri zaigu Genetikaren hastapenak deitu dion gaiaz mintzatzera. Aurrenik, edozein ikertzailerentzat zientzien historia ezagutzea zeinen garrantzitsua den azpimarratu du Koldok. Ikuspegi horretatik abiatuta, genetikaren hastapenak azaltzeari ekin dio, Gregor Mendel nor izan zen eta bere aurkikuntza nola burutu zuen […]