Britainiarrek smog esaten diote, euskaldunok ke lainoa, eta bilbotar txireneek txapela. Baina, izena gorabehera, gauza bera da hizkuntza eta toki guztietan: gehiegizko industria eta zirkulazioaren ondorioz, hiri batean kalitate kaskarreko airea arnastea. Euskal Herri barruan Bilboaldea da, zalantzarik gabe, airearen kutsadura arazo larrienak dituena, bertan milioi bat biztanle inguru bizi […]
Zientzialari
Zientziaren dibulgaziorako irrati saioa, Bilbo Hiriak eta Euskal Herriko Unibertsitateak lankidetzan egina.
Urte sasoi batzuetan —urte berriarekin batera edo laster uda datorrela eta—, ohikoa izaten da nork bere buruari hobeto egoteko eta sentitzeko proposamenak egitea. Zerrenda horretan argaltzearena maizenik agertzen direnetako bat da, noski. Jon Irazusta fisiologoarekin izan dugun elkarrizketa honetan ariketa fisikoak gure osasunean daukan eragin zuzena aztertuko dugu eta, horrezaz […]
Adituek diotenaren arabera, itsasoko olatuena etorkizun handiko energia mota dugu eta datozen urteetan garapen nabaria izango du, teknologiak horretarako bidea ematen duenean. Ildo horretatik, hain zuzen ere, EHUko EOLO ikerkuntza taldeak itsasoko olatuen indarra aurreikusteko eredu interesgarri bat asmatu du. Gabriel Ibarra EOLO ikerkuntza taldearen arduraduna da eta saio honetan […]
Gaur egun gutako gehienok badakigu ariketa fisikoa osasunerako onuragarria dela. Iritzi horrek gero eta oinarri zientifiko handiagoa du bere alde. Adibidez, zientzialariek frogatu dute ariketa fisiko gehiago egiten dutenen eta, batez ere, sasoi fisiko hobea dutenen biziraupena, sedentarioena eta sasoi fisiko okerragoa dutenena baino luzeagoa dela. Alabaina, helburu jakinak lortzeko […]
Saio ezberdina egingo digu gaurkoan Jon Mattin Matxain kimikariak. Bere blogetik —Nola ikasi kimika kuantikoa izutu gabe— aukeratutako zenbait gai ekarri nahi izan ditugu. Lau gai dira eta laurak dira eguneroko bizitzan eragina dutenak eta oinarri zientifiko bat dutenak. Esaterako, airbaga zergatik puzten den hain azkar, zenbait fruta zergatik herdoiltzen […]
Zientzialari saio honen jarraitzaileek honezkero badakite Miren Bego Urrutia gurera datorren guztietan animaliei buruz jarduten dugula berarekin. Gaur, esaterako, animalien hibernazioa izango da solasgaia. Animaliek zergatik eta zertarako hibernatzen duten ikusiko dugu, alde batetik, eta hartzaren lozorroaldia ere tratatuko dugu, bestetik. Gainera, azken minutuetan pinguino enperadorearen kasu berezia aurkeztuko dizuegu. […]
Kimika zientifikoaren hastapenak nolakoak izan ziren jakitearren, Jon Mattin Matxain kimikari kuantikoarengana jo dugu. Kimikaren definizioa emango digu lehendabizi, geroxeago kimika arloan denboraren poderioz sortu diren diziplina berrien sailkapena egingo digu, eta handik aurrera kimikaren historia azalduko digu, Lavoisierren lehen urratsetatik hasi eta kimika kuantikoraino. (Argazkia: Robert Couse-Baker). https://bilbohiria.com/docs2/2016/zientzialari/160407z18kimikaren_hastapenak_jon_mattin.mp3 Deskargatu […]
Miren Bego Urrutiaren bisita dugu gaurko Zientzialari irratsaioan. Jakina denez, Animalien aferak deritzan liburuaren egilea da bera, Juan Ignacio Pérez Iglesiasekin batera. Gaurko emanaldian hotzaren kapituluaren orrialdeak zabaldu ditugu Miren Begoren eskutik animaliek izoztetik babesteko dituzten teknikak ezagutzeko. Lehenbizi, arrainak hartuko ditu ahotan; horren ostean, baso igelaren berpizte harrigarria azalduko […]
Zientzialari irratsaio honetan Naiara Barrado Izagirre astrofisikariak Pluton hartuko du mintzagai eta luze jardungo du gurekin azken urteotan eztabaidagai bihurtu den planetaz. Dena den, badirudi eztabaida hori, zientzialarien artekoa baino, kale mailako kontua dela. Edozein modutan ere, Naiara Barradok lehenbizi planeta nanoak zer diren azalduko digu eta gero, ildo beretik […]
Naiara Barrado Izagirre etorri zaigu gaur bisitan zientzialari eta zientziazaleen txoko eder honetara, eta haren eskutik astronomia eta astrofisika bereizten ikasiko dugu. Gero, astronomiaren sorrera eta bilakaera nola gertatu ziren gogoraraziko digu berak; horren ondoren, teleskopio mota garrantzitsuenak ezagutuko ditugu, eta, azkenik, astronomiaren egungo adarrak eta beraien ezaugarriak azalduko dizkigu […]